एपेन्डिक्स निकाल्ने शल्यक्रियाAppendix removal

यो के होWhat it is

एपेन्डिक्स भनेको ठूलो आन्द्रासँग जोडिएको करिब ५ देखि १० सेमी लामो सानो, पातलो थैली हो। यो सुन्निएर संक्रमित हुँदा — एपेन्डिसाइटिस — यो फुट्नुअघि जतिसक्दो चाँडो निकाल्नुपर्छ। यसलाई निकाल्ने शल्यक्रियालाई appendectomy भनिन्छ।

The appendix is a small, thin pouch about 5 to 10 cm long, connected to the large intestine. When it becomes swollen and infected — appendicitis — it usually needs to be taken out as soon as possible, before it bursts. Removing it is called an appendectomy (appendicectomy).

डाक्टरले कहिले सिफारिस गर्छन्When doctors consider it

• एपेन्डिक्स सुन्निएको छ (appendicitis) — धेरैजसो अवस्थामा यो फुट्नुअघि जतिसक्दो चाँडो निकाल्नुपर्छ।The appendix is swollen (appendicitis) — in most cases it needs to be taken out as soon as possible, before it bursts.
• कहिलेकाहीँ शल्यक्रियाको सट्टा antibiotics मात्र प्रयोग गरिन्छ: संक्रमण फैलिएको छैन र व्यक्तिलाई शल्यक्रियाबाट उच्च जोखिम छ भने।Sometimes antibiotics alone are used instead: when the infection has not spread and the person is at high risk from surgery.
• एपेन्डिक्स वरिपरि गाँठो (appendix mass) बनेको छ भने पहिले antibiotics दिइन्छ र केही हप्तापछि शल्यक्रिया गरिन्छ।If a lump (appendix mass) has formed around the appendix, antibiotics are given first and surgery is done some weeks later.

कसरी गरिन्छHow it is done

• पूर्ण बेहोसी दिइन्छ, त्यसैले शल्यक्रियाभर तपाईं सुत्नुहुन्छ।You have a general anaesthetic, so you are asleep during the operation.
• Keyhole शल्यक्रिया: शल्यचिकित्सकले पेटमा साना चिरा लगाएर क्यामेरा र साना औजार प्रयोग गरी एपेन्डिक्स निकाल्छन्।Keyhole surgery: the surgeon makes small cuts in the tummy and removes the appendix using a camera and small tools.
• खुला शल्यक्रिया: पेटको तल्लो दायाँ भागमा ठूलो चिरा लगाइन्छ। एपेन्डिक्स फुटेको छ वा keyhole शल्यक्रिया सम्भव छैन भने यो तरिका प्रयोग हुन सक्छ।Open surgery: a larger cut is made in the lower right side of the tummy. This may be used if the appendix has burst or keyhole surgery is not possible.
• एपेन्डिक्स फुटेको छ भने शल्यक्रियाकै क्रममा पेटभित्रको भाग सफा गरिन्छ।If the appendix has burst, the area inside the tummy is cleaned during the operation.
• चिरा टाँकाले बन्द गरिन्छ — धेरैजसो आफैं घुल्ने टाँका हुन्छन्; केही टाँका पछि निकाल्नुपर्छ।The cuts are closed with stitches — often ones that dissolve on their own; some stitches need to be removed later.

घरमा हेरचाहAftercare at home

• हल्का व्यायामले निको हुन मद्दत गर्छ — बिस्तारै बढाउँदै लैजानुहोस्।Gentle exercise helps your recovery — build up gradually.
• निको हुने बेलामा कब्जियतबाट बच्न बढी रेशा (fibre) भएको खाना खानुहोस्।Eating a high-fibre diet helps you avoid constipation while you recover.
• धेरैजसो टाँका आफैं घुल्छन्; तपाईंका टाँका निकाल्नुपर्ने भए कहिले भनेर भनिन्छ।Most stitches dissolve on their own; if yours need removing, you will be told when.

खतराका संकेत — तुरुन्त उपचार लिनुहोस्Warning signs — get urgent care

• कडा ज्वरो आउनु, वा तातो, चिसो वा काम्ने महसुस हुनु।A high temperature, or feeling hot, cold or shivery.
• घाउ रातो, सुन्निएको, तातो हुनु वा पीप बग्नु।A wound that becomes red, swollen, hot or leaks pus.
• घट्नुको सट्टा बढ्दै गएको पेट दुखाइ।Tummy pain that gets worse instead of better.
• पेट बढ्दै सुन्निनु, वा दिसा नहुनु — आन्द्रा रोकिएको सम्भावित संकेत।Increasing tummy swelling, or being unable to pass stool — a possible sign the bowel is blocked.

जोखिम र जटिलताहरूRisks and complications

• घाउको संक्रमण।Infection of the wound.
• पेटभित्र रगत बग्नु।Bleeding inside the tummy.
• पेटभित्र दागको तन्तु (adhesions) बन्नु — दुर्लभ अवस्थामा यसले आन्द्रा रोक्न सक्छ।Scar tissue (adhesions) forming inside the tummy — rarely, these can block the bowel.
• एपेन्डिक्स भएको ठाउँमा पीपको थैली (abscess) बन्नु।An abscess (a pocket of pus) forming where the appendix was.
• Stump appendicitis — छुटेको सानो एपेन्डिक्सको टुक्रा सुन्निनु (दुर्लभ)।Stump appendicitis — a tiny piece of appendix left behind becomes inflamed (rare).
• एपेन्डिक्स फुट्यो भने संक्रमण पेटभित्र (peritonitis) वा रगतमा (sepsis) फैलिन सक्छ, abscess बन्न सक्छ, आन्द्रा रोकिन सक्छ, वा गर्भावस्थामा समस्या हुन सक्छ — त्यसैले शल्यक्रिया छिटो गरिन्छ।If the appendix bursts, the infection can spread inside the tummy (peritonitis) or into the blood (sepsis), form an abscess, block the bowel, or cause problems in pregnancy — which is why surgery is done quickly.

बारम्बार सोधिने प्रश्नहरूQuestions people ask

विशेषज्ञ खोज्नुहोस्Find a specialist

यो शल्यक्रिया सामान्य शल्यचिकित्सक (general surgeon) ले गर्छन्। NepalDoc को निर्देशिकामा आफू नजिकका शल्यचिकित्सक खोज्नुहोस्।

General surgeons perform this operation. Search the NepalDoc directory for surgeons near you.

जानकारीका लागि मात्र — चिकित्सकीय सल्लाह होइनInformational only — not medical advice

यो मार्गदर्शन सामान्य शिक्षाका लागि हो, निदान वा व्यक्तिगत उपचार योजना होइन। योग्य चिकित्सकले तपाईंका लक्षण र स्वास्थ्य इतिहास मूल्याङ्कन गर्नुपर्छ।

This guide is general education, not a diagnosis or personal treatment plan. A qualified clinician should assess your symptoms and medical history.