चिकित्सा शब्दहरू A–Z
NepalDoc भरि प्रयोग हुने चिकित्सा शब्दहरूको सरल अर्थ — हरेक परिभाषा शब्द पहिले नै व्याख्या गरिएको NepalDoc पृष्ठबाट लिइएको हो।
A
Adjustment disorder भनेको पहिचान गर्न सकिने जीवन परिवर्तन वा तनावप्रति अपेक्षाभन्दा बलियो भावनात्मक वा व्यवहारिक प्रतिक्रिया हो, जुन त्यसको करिब तीन महि…
मिर्गौलामाथिका ग्रन्थि (एड्रेनल)Adrenal glandsमिर्गौलामाथि रहेका दुई साना ग्रन्थि, जसले एड्रेनलिनलगायत तनाव र नुन-सन्तुलनका हर्मोन बनाउँछन्।
रक्तअल्पताAnemiaस्वस्थ रातो रक्तकोष वा हेमोग्लोबिन कम हुँदा शरीरभर अक्सिजन पुग्न कम हुन सक्छ।
चिन्ता विकारAnxiety Disordersचिन्ता विकारमा डर वा चिन्ता नियन्त्रण गर्न गाह्रो हुन्छ र दैनिक जीवनमा असर पर्छ।
महाधमनीAortaशरीरको सबैभन्दा ठूलो धमनी — मुटुबाट शरीरभर रगत लैजान्छ।
एपेन्डिक्सAppendixठूलो आन्द्रामा रहेको औंला जस्तो सानो थैली। यो सुन्निएमा (एपेन्डिसाइटिस) तुरुन्त उपचार चाहिन्छ।
एपेन्डिक्स निकाल्ने शल्यक्रियाAppendix removalएपेन्डिक्स भनेको ठूलो आन्द्रासँग जोडिएको करिब ५ देखि १० सेमी लामो सानो, पातलो थैली हो। यो सुन्निएर संक्रमित हुँदा — एपेन्डिसाइटिस — यो फुट्नुअघि जतिसक्दो चाँडो निकाल्नुपर्छ। यसलाई निकाल्ने शल्यक्रियालाई appendectomy भनिन्छ।
पाखुराका रक्तनलीहरूArm arteries and veinsपाखुरा र हातमा रगत पुर्याउने नलीहरू — नाडीमा महसुस हुने धड्कन यिनैबाट आउँछ।
काखीका लिम्फ ग्रन्थिहरूArmpit lymph nodesकाखीका ग्रन्थि, जसले पाखुरा र छातीबाट आउने तरल छान्छन्।
जोर्नीको बाथArthritisआर्थराइटिस भनेको जोर्नी दुखाइ, सुन्निने, कडापन वा क्षति गराउने अवस्थाहरूको व्यापक नाम हो।
दमAsthmaदममा श्वासनली सुन्निएर र साँघुरिएर कहिलेकाहीँ सास फेर्न गाह्रो हुन्छ।
B
ढाड दुखाइ मांसपेशी, जोर्नी, डिस्क, नस वा कम मात्रामा शरीरको अर्को रोगबाट हुन सक्छ।
वियोगBereavementवियोग भनेको मृत्युपछिको शोकको अवधि हो।
पाखुराको मांसपेशीBiceps brachiiकुहिनो मोड्छ र पाखुराले उठाउन-बोक्न मद्दत गर्छ।
मूत्राशयBladderपिसाब शरीरबाट ननिस्केसम्म जम्मा गरेर राख्छ।
रक्तचाप (उच्च रक्तचाप)Blood Pressure (Hypertension)ठीक तरिकाले पटकपटक नाप्दा रक्तचाप स्वस्थ सीमाभन्दा माथि रहनुलाई उच्च रक्तचाप भनिन्छ।
रगतमा युरियाBlood Urea (BUN)प्रोटिन पच्दा निस्कने फोहोर पदार्थ — मिर्गौलाले यसलाई पिसाबबाट बाहिर फाल्छ।
मस्तिष्कBrainसोच, स्मृति, चाल, बोली र इन्द्रियहरू नियन्त्रण गर्छ — शरीरको नियन्त्रण केन्द्र।
हावाका मुख्य हाँगाहरूBronchi (main air branches)श्वासनली दुई मुख्य हाँगामा विभाजित हुन्छ — प्रत्येक फोक्सोमा एक — त्यसपछि झन् साना नलीहरूमा बाँडिन्छ।
C
सिजेरियन शल्यक्रिया भनेको पेट र गर्भाशयमा चिरा लगाएर बच्चा जन्माउने शल्यक्रिया हो, चिरा सामान्यतया bikini line भन्दा तल लगाइन्छ। यो पहिल्यै योजना गरेर (elective, सामान्यतया गर्भावस्थाको ३९औं हप्तादेखि) वा प्रसवका क्रममा आकस्मिक रूपमा गर्न सकिन्छ।
क्यान्सरCancerक्यान्सर असामान्य कोषहरू सामान्य नियन्त्रणभन्दा बाहिर बढेर नजिकका तन्तुमा पस्न वा शरीरका अन्य भागमा फैलिन सक्ने रोगहरूको ठूलो समूह हो।
मोतियाबिन्दुCataractमोतियाबिन्दु भनेको आँखाको लेन्समा बन्ने धमिलो भाग हो, जसले दृष्टि धमिलो वा अस्पष्ट बनाउँछ।
मोतियाबिन्दुको शल्यक्रियाCataract surgeryमोतियाबिन्दु भनेको आँखाको लेन्समा बन्ने धमिलो भाग हो, जसले दृष्टि धमिलो वा अस्पष्ट बनाउँछ। मोतियाबिन्दु हटाउने एउटै उपाय शल्यक्रिया हो: धमिलो लेन्स निकालेर सफा प्लास्टिक लेन्स राखिन्छ। दुवै आँखामा छ भने फरक-फरक दिनमा उपचार गरिन्छ।
छाती र पेटका लिम्फ ग्रन्थिहरूChest and belly lymph nodesशरीरको मध्यभागमा रहेका गहिरा ग्रन्थि, जसले भित्री अंगहरूबाट आउने तरल छान्छन्।
काँध र छाती जोड्ने हड्डीClavicle (collarbone)काँधलाई छातीसँग जोड्ने पातलो हड्डी — सबैभन्दा धेरै भाँचिने हड्डीहरूमध्ये एक।
आँखा पाक्नेConjunctivitisकन्जंक्टिभाइटिस आँखाको सेतो भाग र परेलाभित्रको पातलो सतह सुन्निने अवस्था हो।
सीओपीडीCOPDदीर्घ अवरोधात्मक फोक्सो रोगमा हावा प्रवाह लामो समय अवरुद्ध हुन्छ र प्रायः क्रोनिक ब्रोंकाइटिस, एम्फिसिमा वा दुवै हुन्छ।
D
हातलाई छेउतिर र टाउकोमाथि उठाउँछ।
डेंगुDengueडेंगु संक्रमित एडिस लामखुट्टेबाट सर्ने भाइरल रोग हो र हल्का ज्वरोदेखि गम्भीर अवस्थासम्म हुन सक्छ।
डिप्रेसनDepressionडिप्रेसनमा लगातार उदासी वा रुचि हराउनुका साथै सोच, निद्रा, ऊर्जा वा कामकाजमा परिवर्तन हुन्छ।
डायाफ्राम (छातीमुनिको मांसपेशी)Diaphragmफोक्सोमुनिको गुम्बज आकारको मांसपेशी — सास फेर्ने मुख्य मांसपेशी।
पखालाDiarrheaपखाला भनेको सामान्यभन्दा धेरै पटक पातलो वा पानीजस्तो दिसा हुनु हो र यसले छिटो निर्जलीकरण गराउन सक्छ।
E
एक्जिमामा छाला सुख्खा, सुन्निएको र चिलाउने हुन्छ र लक्षण बढ्ने तथा शान्त हुने समय आउँछ।
F
रातभर (सामान्यतया ८–१२ घण्टा) केही नखाई बसेपछि रगतमा भएको चिनीको मात्रा नाप्छ।
तिघ्राको हड्डीFemur (thigh bone)शरीरको सबैभन्दा लामो र बलियो हड्डी — कम्मरदेखि घुँडासम्म जान्छ।
अग्रबाहुका मांसपेशीForearm flexorsवस्तु समात्ने, मुठी पार्ने र नाडी मोड्ने काम गर्छ।
G
कलेजोमुनिको सानो थैली, जसले पित्त जम्मा गर्छ र बोसो पचाउन मद्दत गर्न छोड्छ।
पित्तथैली निकाल्ने शल्यक्रियाGallbladder removalपित्तथैली निकाल्ने शल्यक्रिया (cholecystectomy) भनेको पित्तथैली निकाल्ने शल्यक्रिया हो — पित्तथैली कलेजोमुनि रहेको सानो थैली हो, जसले बोसो पचाउन मद्दत गर्ने तरल (bile) भण्डारण गर्छ। यो सबैभन्दा सामान्य शल्यक्रियाहरूमध्ये एक हो, र सामान्यतया पित्तथैलीको पत्थरीका कारण गरिन्छ — पत्थरी भनेको पित्तथैली र त्यसका नलीभित्र बन्ने कडा गाँठा हुन्।
ग्यास्ट्राइटिसGastritisग्यास्ट्राइटिस पेटको भित्री तह सुन्निने वा चोट लाग्ने अवस्था हो र अचानक वा लामो समयको हुन सक्छ।
सामान्यीकृत चिन्ता विकारGeneralized Anxiety Disorderसामान्यीकृत चिन्ता विकार (GAD) भनेको महिनौंसम्म अधिकांश दिन स्वास्थ्य, परिवार, काम, पैसा — धेरै कुराबारेको अत्यधिक, नियन्त्रण गर्न कठिन चिन्ता हो, शारीर…
शोकGriefशोक भनेको गहिरो महत्त्वको कसैलाई (वा केही) गुमाउँदाको प्राकृतिक प्रतिक्रिया हो।
शोक र वियोगGrief and Bereavementशोक भनेको गहिरो महत्त्वको कसैलाई (वा केही) गुमाउँदाको प्राकृतिक प्रतिक्रिया हो। वियोग भनेको मृत्युपछिको शोकको अवधि हो।
काछका लिम्फ ग्रन्थिहरूGroin lymph nodesकाछका ग्रन्थि, जसले खुट्टाबाट आउने तरल छान्छन्।
H
कपालले टाउकोलाई घाम र चोटबाट जोगाउँछ र हल्का छुवाइ महसुस गर्न मद्दत गर्छ।
हात र नाडीका हड्डीHand and wrist bonesहरेक हात र नाडीका सत्ताइसवटा साना हड्डीले हातलाई समात्ने शक्ति र सूक्ष्म चाल दिन्छन्।
एचबीए१सी (३ महिनाको औसत चिनी)HbA1c (Glycated Hemoglobin)पछिल्ला २–३ महिनाको औसत रगत चिनी कति थियो भनेर देखाउँछ।
एचडीएल कोलेस्टेरोल (राम्रो बोसो)HDL Cholesterol'राम्रो' कोलेस्टेरोल — यसले बढी भएको कोलेस्टेरोललाई कलेजोमा फर्काएर शरीरबाट हटाउन मद्दत गर्छ।
मुटुHeartशरीरभर रगत पम्प गर्छ — हरेक भागमा अक्सिजन र पोषक तत्त्व पुर्याउँछ।
मुटु रोगHeart Diseaseमुटु रोग भनेको मुटु वा रक्तनलीलाई असर गर्ने अवस्थाहरूको व्यापक नाम हो, जसमा मुटुमा रगत कम पुग्ने, मुटुको मांसपेशी कमजोर हुने, valve समस्या र असामान्य धड…
हेमोग्लोबिनHemoglobinरातो रक्तकोशिकामा हुने प्रोटिन — यसले शरीरभरि अक्सिजन पुर्याउँछ।
हेपाटाइटिसHepatitisहेपाटाइटिस भनेको कलेजो सुन्निनु हो र भाइरस, विषालु पदार्थ, प्रतिरक्षा रोग वा अन्य रोगले हुन सक्छ।
हर्नियाHerniaहर्निया भनेको मांसपेशीको भित्ताको कमजोर ठाउँबाट तन्तु बाहिर निस्केर बन्ने गाँठो हो।
हर्नियाको शल्यक्रियाHernia repairहर्निया भनेको मांसपेशीको भित्ताको कमजोर ठाउँबाट तन्तु बाहिर निस्केर बन्ने गाँठो हो। Inguinal हर्निया कम्मर (groin) मा देखिन्छ र सबैभन्दा सामान्य प्रकारमध्ये एक हो। हर्निया मर्मतमा हर्नियालाई भित्र धकेलेर भित्ता बलियो बनाइन्छ — धेरैजसो mesh को पातलो पाना प्रयोग गरेर — ताकि यो फेरि बाहिर नआओस्।
पाखुराको हड्डीHumerus (upper arm bone)काँधदेखि कुहिनोसम्म जाने पाखुराको लामो हड्डी।
गर्भाशय निकाल्ने शल्यक्रियाHysterectomyभनेको गर्भाशय निकाल्ने शल्यक्रिया हो। Hysterectomy पछि तपाईं गर्भवती हुन सक्नुहुन्न, र महिनावारी रोकिन्छ। यो ठूलो शल्यक्रिया हो, र सामान्यतया कम गम्भीर उपचारहरू प्रयास गरिसकेपछि मात्र यसलाई विचार गरिन्छ।
I
इन्फ्लुएन्जा सर्ने भाइरल श्वासप्रश्वास रोग हो, प्रायः अचानक सुरु हुन्छ र जटिलता हुन सक्छ।
अनिद्रा र निद्रा विकारInsomnia and Sleep Disordersअनिद्रा भनेको निदाउने मौका हुँदाहुँदै निदाउन, निद्रा टिकाउन, वा धेरै छिटो उठ्ने कठिनाइ हो, जसले दिनमा थकान वा काममा कमजोरी ल्याउँछ।
आन्द्राIntestinesपचेको खानाबाट पोषक तत्त्व र पानी सोस्छ; बाँकी दिसाका रूपमा बाहिर निस्कन्छ।
J
K
मिर्गौला रोगमा मिर्गौला क्षतिग्रस्त हुन्छ वा रगत फिल्टर गर्न तथा तरल र खनिज सन्तुलनमा राख्नुपर्ने काम ठीकसँग गर्न सक्दैन। यो अचानक वा महिना–वर्षमा बिस्त…
मिर्गौलाको पत्थरी निकाल्ने प्रक्रियाKidney stone removalमिर्गौलाको पत्थरी भनेको मिर्गौलामा बन्ने कडा गाँठा हुन्। धेरैजसो पत्थरी औषधि र तरल पदार्थसँगै केही हप्तामा आफैं बाहिर निस्कन्छन्। ठूला पत्थरी — वा दुखाइ, रगत बगाइ, संक्रमण वा मिर्गौलामा क्षति गराउने पत्थरी — लाई टुक्र्याउन वा निकाल्न अस्पतालको प्रक्रिया चाहिन्छ।
मिर्गौलाको पत्थरीKidney Stonesमिर्गौलाको पत्थरी पिसाबमा बन्ने कडा खनिज जमावट हो र सर्दा मूत्रमार्ग रोक्न सक्छ।
मिर्गौलाKidneysरगत छानेर पिसाब बनाउँछ — फोहोर हटाउँछ र शरीरको तरल सन्तुलन राख्छ।
घुँडा प्रतिस्थापनKnee replacementस्वस्थ घुँडामा हड्डीका छेउहरू cartilage भनिने कडा तन्तुले ढाकिएका हुन्छन्, त्यसैले जोर्नी सजिलै चल्छ। Cartilage खिइँदा — धेरैजसो osteoarthritis ले — हड्डीहरू आपसमा घस्रिन्छन् र जोर्नी दुख्ने र कडा हुन्छ। घुँडा प्रतिस्थापन शल्यक्रियामा जोर्नीका बिग्रेका भाग निकालेर धातु र प्लास्टिक भाग राखिन्छ।
घुँडाको हड्डीKneecap (patella)घुँडाको अगाडि रहेको सानो गोलो हड्डी, जसले जोर्नीको सुरक्षा गर्छ।
L
पाचनपछि बाँकी रहेकोबाट पानी सोस्छ र दिसा बनाउँछ।
एलडीएल कोलेस्टेरोल (खराब बोसो)LDL Cholesterol'खराब' कोलेस्टेरोल — यो धमनी (रगतका नली) को भित्तामा टाँसिएर बिस्तारै साँघुरो बनाउन सक्छ।
खुट्टाका रक्तनलीहरूLeg arteries and veinsखुट्टासम्म रगत लैजाने र फर्काउने लामा नलीहरू; नियमित हिँडाइले यिनलाई स्वस्थ राख्छ।
कलेजोLiverरगत छान्छ, पोषक तत्त्व प्रशोधन गर्छ, र बोसो पचाउन मद्दत गर्ने पित्त बनाउँछ।
फोक्सोLungsहरेक साससँग हावाबाट अक्सिजन लिन्छ र कार्बन डाइअक्साइड बाहिर फाल्छ।
लिम्फ नलीहरूLymph vesselsतन्तुहरूबाट तरल संकलन गरेर रगतमा फर्काउने साना नलीहरूको जाल।
M
मलेरिया संक्रमित एनोफिलिस लामखुट्टेबाट सर्ने सम्भावित गम्भीर परजीवी संक्रमण हो।
माइग्रेनMigraineमाइग्रेन बारम्बार टाउको दुख्ने र अन्य संवेदनात्मक वा पाचन लक्षण ल्याउने स्नायु अवस्था हो।
N
औंलाका टुप्पाहरूको सुरक्षा गर्ने र साना वस्तु समात्न मद्दत गर्ने कडा पाताहरू।
घाँटीका धमनीहरूNeck arteries (carotid)यी धमनीहरूले मस्तिष्कसम्म रगत लैजान्छन् — घाँटीमा नाडीको धड्कन यहीँ महसुस हुन्छ।
घाँटीका लिम्फ ग्रन्थिहरूNeck lymph nodesतरल छान्ने र कीटाणु समात्ने साना ग्रन्थिहरूको समूह — घाँटीको संक्रमणमा यी प्रायः सुन्निन्छन्।
हातका नसाहरूNerves of the armयी नसाहरूले औंलाहरूबाट संवेदना लैजान्छन् र हात चलाउने मांसपेशी चलाउँछन्।
छातीका नसाहरूNerves of the chestकरङसँगै जाने नसाहरूले छाती र पेटको भित्ताबाट संवेदना लैजान्छन्।
खुट्टाका नसाहरूNerves of the legलामा नसाहरू — पछाडिको साइटिक नसासमेत — ले खुट्टा र पाइतालामा संवेदना र चाल पुर्याउँछन्।
घाँटीका नसाहरूNerves of the neckघाँटीबाट निस्कने नसाहरूले काँध, पाखुरा र हातमा संवेदना र चाल पुर्याउँछन्।
नाकNose and nasal passageहावा यहीँबाट भित्रिन्छ; नाकले हावालाई न्यानो पार्छ, भिजाउँछ र छान्छ।
O
OCD मा obsession — अनिच्छित रूपमा घुस्ने विचार, छवि वा इच्छा — र compulsion: पीडा घटाउन वा डराएको कुरा रोक्न गरिने दोहोरिने व्यवहार वा मानसिक कार्य समाव…
अन्ननलीOesophagus (food pipe)घाँटीबाट पेट (आमाशय) सम्म खाना धकेल्ने नली।
P
रगतको चिनी नियन्त्रण गर्ने इन्सुलिन र खाना पचाउन मद्दत गर्ने रस बनाउँछ।
प्यानिक विकार (Panic Disorders)Panic DisordersPanic disorder भनेको दोहोरिने, अप्रत्याशित panic attack — मिनेटभित्र चरममा पुग्ने तीव्र डरको आकस्मिक छाल — साथै थप attack को निरन्तर चिन्ता वा ती भएका ठ…
छातीको मांसपेशीPectoralis major (chest)हातलाई छातीअगाडि तान्छ र धकेल्ने चालमा मद्दत गर्छ।
श्रोणि (कम्मरको हड्डी)Pelvis (hip bone)मेरुदण्डलाई खुट्टासँग जोड्ने र मूत्राशय तथा भित्री अंगहरूको सुरक्षा गर्ने हड्डीको घेरा।
व्यक्तित्व विकार (Personality Disorders)Personality Disordersव्यक्तित्व विकार भनेको भित्री अनुभव र व्यवहारको टिकाउ ढाँचा हो — व्यक्तिले आफूलाई र अरूलाई कसरी हेर्छ, भावना कसरी व्यवस्थापन गर्छ, र सम्बन्ध कसरी राख्छ …
फोबिया (Phobias)Phobiasविशिष्ट phobia भनेको विशेष वस्तु वा परिस्थिति — जनावर, उचाइ, रगत वा सुई, उडान, बन्द ठाउँ — प्रतिको स्पष्ट, निरन्तर डर हो जसले तुरुन्त चिन्ता र टार्ने बा…
पाइल्सको शल्यक्रियाPiles surgeryपाइल्स (haemorrhoids) भनेको मलद्वार वरिपरिका सुन्निएका नसाहरू हुन् — भित्र (internal) वा बाहिर (external)। धेरैजसो पाइल्स खानपान र जीवनशैली परिवर्तनले ठिक हुन्छन्। पाइल्सले धेरै रगत बगाउँदा, दुखाइ दिँदा, वा सुन्निएर कडा र दुख्ने हुँदा अस्पतालको प्रक्रिया वा शल्यक्रियाले हटाउन सकिन्छ।
पिट्युटरी ग्रन्थिPituitary glandमस्तिष्कमुनिको केराउ जत्रो ग्रन्थि — अन्य धेरै ग्रन्थिहरूलाई निर्देशन दिने 'मुख्य ग्रन्थि'।
प्लेटलेटPlatelet Countरगत बग्दा जम्न (थक्का बन्न) मद्दत गर्ने रगतका स-साना टुक्रा।
निमोनियाPneumoniaनिमोनिया एक वा दुवै फोक्सोका हावाका थैलीमा संक्रमण र सुन्निने अवस्था हो।
खाना खाएको २ घण्टापछिको / जुनसुकै बेलाको चिनीPostprandial (2-hour) / Random Blood Sugarखाना खाएको २ घण्टापछि (वा जुनसुकै बेला) रगतमा चिनी कति छ भनेर नाप्छ — खानाबाट आएको चिनीलाई शरीरले कसरी सम्हाल्छ भन्ने देखाउँछ।
PTSD (Post-Traumatic Stress Disorder)PTSD (Post-Traumatic Stress Disorder)PTSD आघातजन्य घटना अनुभव गरेपछि वा देखेपछि विकसित हुन सक्छ। स्मृति विगतका रूपमा फाइल हुन असफल हुन्छ, त्यसैले शरीरले खतरा उपस्थित भएझैं प्रतिक्रिया दिन्छ…
Q
R
धड़लाई सहारा दिन्छ, पेटको सुरक्षा गर्छ र अगाडि झुक्न मद्दत गर्छ।
करङRibsमुटु र फोक्सोको वरिपरि सुरक्षा पिंजडा बनाउने बाङ्गा हड्डीहरू।
S
मांसपेशीबाट निस्कने फोहोर पदार्थ — स्वस्थ मिर्गौलाले यसलाई रगतबाट छानेर फाल्छ।
एसजीओटीSGOT (AST)कलेजो (साथै मुटु र मांसपेशी) मा पाइने इन्जाइम — यी अंगमा चोट लाग्दा रगतमा बढ्छ।
एसजीपीटीSGPT (ALT)मुख्यतया कलेजोमा पाइने इन्जाइम — कलेजोका कोशिका बिग्रँदा रगतमा बढ्छ।
छालाSkinशरीरको सबैभन्दा ठूलो अंग — कीटाणु बाहिर राख्ने, भित्रको नमी जोगाउने र तापक्रम नियन्त्रणमा मद्दत गर्ने सुरक्षात्मक आवरण।
खोपडीSkullमस्तिष्कको सुरक्षा गर्ने र टाउकोलाई आकार दिने हड्डीको खोल।
सानो आन्द्राSmall intestineलामो, गुँथिएको नली — पचेको खानाबाट अधिकांश पोषक तत्त्व यहीँ सोसिन्छ।
सामाजिक चिन्ता विकारSocial Anxiety Disordersसामाजिक चिन्ता विकार भनेको सामाजिक परिस्थितिप्रतिको तीव्र, निरन्तर डर हो जहाँ आफूलाई हेरिने, मूल्याङ्कन गरिने वा लाज हुने सम्भावना हुन्छ, जसले दैनिक जीव…
सुषुम्ना (मेरुदण्डको मुख्य नसा)Spinal cordमेरुदण्डभित्र रहेको नसाको मोटो गाँठो, जसले मस्तिष्क र बाँकी शरीरबीच सन्देश आदानप्रदान गर्छ।
मेरुदण्डSpine (backbone)शरीरलाई सहारा दिने र भित्रको मुख्य नसाको सुरक्षा गर्ने साना हड्डीहरूको स्तम्भ।
फियोSpleenरगत छान्छ, पुराना रक्तकोष हटाउँछ र संक्रमणसँग लड्न मद्दत गर्छ।
छातीको हड्डीSternum (breastbone)छातीको बीचमा रहेको समतल हड्डी, जहाँ करङहरू जोडिन्छन्।
पेट (आमाशय)Stomachखानालाई अम्ल र इन्जाइमसँग मिसाएर चलाउँछ — पाचनको पहिलो चरण।
तनाव-सम्बन्धित विकारहरूStress-related Disordersतनाव-सम्बन्धित विकारहरू ती अवस्था हुन् जहाँ शरीरको तनाव प्रतिक्रिया चालु नै रहन्छ वा तनावपूर्ण घटनापछि आउँछ, र मनोदशा, निद्रा, शरीर र दैनिक कामलाई असर ग…
चिनी रोग (मधुमेह)Sugar (Diabetes)इन्सुलिन नहुनु, कम हुनु वा प्रभावकारी प्रयोग नहुँदा रगतमा ग्लुकोज धेरै रहने अवस्थाहरूलाई मधुमेह भनिन्छ।
T
अण्डकोष थैलीभित्रका ग्रन्थि, जसले शुक्राणु र पुरुष हर्मोन (टेस्टोस्टेरोन) बनाउँछन्।
घाँटी र स्वरयन्त्रThroat and voice boxहावा र खाना जाने बाटो; यहाँको स्वरयन्त्रले आवाज बनाउँछ।
थाइमस ग्रन्थिThymusछातीको हड्डी पछाडिको ग्रन्थि, जसले संक्रमणसँग लड्ने कोषहरूलाई तालिम दिन्छ — बाल्यकालमा सबैभन्दा सक्रिय हुन्छ।
थाइराइड विकारThyroid Disordersथाइराइड विकारले घाँटीको ग्रन्थिलाई असर गर्छ, जसले ऊर्जा, तापक्रम, मुटुको चाल र धेरै शारीरिक काम नियमन गर्छ।
थाइराइड ग्रन्थिThyroid glandघाँटीको अगाडि रहेको पुतली आकारको ग्रन्थि, जसले शरीरले ऊर्जा प्रयोग गर्ने गति नियन्त्रण गर्छ।
नलीको हड्डीTibia (shin bone)तल्लो खुट्टाको मुख्य भार बोक्ने हड्डी — नलीमा छालामुनि नै हुन्छ।
तल्लो खुट्टाको मांसपेशीTibialis anterior (shin)हरेक कदममा खुट्टाको अगाडिको भाग उठाउँछ, ताकि औंलाहरू भुइँमा नठोक्किउन्।
टन्सिल निकाल्ने शल्यक्रियाTonsillectomyटन्सिल घाँटीको पछाडिका ग्रन्थिहरू हुन्, जसले संक्रमणबाट जोगाउन मद्दत गर्छन्। Tonsillectomy भनेको तिनलाई निकाल्ने शल्यक्रिया हो। यो सामान्यतया बालबालिकामा गरिन्छ — कहिलेकाहीँ adenoids निकाल्नेसँगै (adenoidectomy) — जब टन्सिलले जोगाउनुभन्दा बढी हानि गर्छ: बारम्बार दुख्ने संक्रमण, वा निद्रामा श्वासनली रोक्नु।
कुल कोलेस्टेरोलTotal Cholesterolरगतमा भएको सबै कोलेस्टेरोल (मोम जस्तो बोसो पदार्थ) को कुल मात्रा नाप्छ।
सेतो रक्तकोशिका (डब्ल्युबीसी)Total WBC Countशरीरमा संक्रमणसँग लड्ने सेतो रक्तकोशिकाको संख्या गन्छ।
श्वासनलीTrachea (windpipe)घाँटीबाट फोक्सोतिर हावा लैजाने घेरायुक्त नली।
घाँटी र काँधको मांसपेशीTrapeziusघाँटी र काँधलाई सहारा दिन्छ र टाउको तथा काँध चलाउन मद्दत गर्छ।
उपचार-प्रतिरोधी डिप्रेसनTreatment-Resistant Depressionउपचार-प्रतिरोधी डिप्रेसन भनेको कम्तीमा दुई पटकको पर्याप्त antidepressant उपचारपछि पनि पर्याप्त सुधार नभएको डिप्रेसन हो।
ट्राइग्लिसराइडTriglyceridesरगतमा हुने अर्को प्रकारको बोसो — खानाबाट बचेको शक्ति यसैमा भण्डार हुन्छ।
टीएसएच (थाइराइड उत्तेजक हर्मोन)TSH (Thyroid Stimulating Hormone)मस्तिष्कको पिट्युटरी ग्रन्थीबाट निस्कने हर्मोन — यसले थाइराइड ग्रन्थीलाई कति हर्मोन बनाउने भनेर आदेश दिन्छ।
क्षयरोग (टीबी)Tuberculosisक्षयरोग ब्याक्टेरियाबाट हुने संक्रमण हो जसले प्रायः फोक्सोलाई तर अन्य अङ्गलाई पनि असर गर्न सक्छ।
टाइफाइड ज्वरोTyphoid Feverटाइफाइड मानव फोहोरले दूषित खाना वा पानीबाट सर्ने सम्भावित गम्भीर ब्याक्टेरियल संक्रमण हो।
U
मिर्गौलाबाट मूत्राशयसम्म पिसाब लैजाने दुई पातला नलीहरू।
मूत्रमार्गUrethraमूत्राशयबाट शरीरबाहिर पिसाब लैजाने नली।
युरिक एसिडUric Acidशरीरले खानेकुराका केही तत्व (प्युरिन) तोड्दा बन्ने फोहोर पदार्थ।
मूत्रमार्ग संक्रमण (यूटीआई)Urinary Tract Infection (UTI)जीवाणुले मूत्राशय, मूत्रनली वा अझ गम्भीर रूपमा मिर्गौला संक्रमित गर्दा मूत्रमार्ग संक्रमण हुन्छ।
V
परिभाषाहरू NepalDoc का आफ्नै प्रकाशित पृष्ठहरूबाट लिइएका हुन् (केही छोट्याइएको)। पूरा पृष्ठ पढ्न स्रोतमा ट्याप गर्नुहोस्।
