चयापचय स्वास्थ्य
इन्सुलिन नहुनु, कम हुनु वा प्रभावकारी प्रयोग नहुँदा रगतमा ग्लुकोज धेरै रहने अवस्थाहरूलाई मधुमेह भनिन्छ।
इन्सुलिन नहुनु, कम हुनु वा प्रभावकारी प्रयोग नहुँदा रगतमा ग्लुकोज धेरै रहने अवस्थाहरूलाई मधुमेह भनिन्छ। मुख्य प्रकार टाइप १, टाइप २, गर्भावस्थाको मधुमेह र कम देखिने दोस्रो वा वंशाणुगत रूप हुन्।
तिर्खा, बारम्बार पिसाब, थकान, दृष्टि धमिलो, घाउ ढिलो निको वा कारणबिनाको तौल परिवर्तन हुन सक्छ; केहीमा लक्षण हुँदैन।
टाइप १ मा प्रतिरक्षा प्रणालीले इन्सुलिन बनाउने कोषलाई क्षति गर्छ; टाइप २ मा इन्सुलिन प्रतिरोध र उत्पादन घट्छ। पारिवारिक इतिहास, उमेर, बढी शरीर बोसो, कम गतिविधि, गर्भावस्थाको मधुमेह र केही औषधि वा रोगले जोखिम बढाउन सक्छ।
सम्भावित लक्षण, परीक्षणमा उच्च मात्रा, गर्भावस्थाको जोखिम वा नियमित मधुमेह जाँचका लागि डाक्टर भेट्नुहोस्। बान्ता, गहिरो वा छिटो सास, धेरै निर्जलीकरण, अलमल, बेहोस वा धेरै कम ग्लुकोजका लक्षणमा तुरुन्त उपचार चाहिन्छ।
डाक्टरले प्रयोगशालाको रगत ग्लुकोज परीक्षण, कहिलेकाहीँ दोहोर्याएर, गर्छन् र मिर्गौला, आँखा, खुट्टा, रक्तचाप र कोलेस्ट्रोल जाँच्न सक्छन्।
उपचारमा खानाको योजना, गतिविधि, ग्लुकोज निगरानी, शिक्षा र प्रकार तथा आवश्यकताअनुसार चिकित्सकले दिएको औषधि वा इन्सुलिन पर्न सक्छ।
फलो-अपमा जानुहोस्, चिकित्सकले दिएको उपचार निर्देशनअनुसार लिनुहोस् र लक्षणमा आएको परिवर्तन ध्यान दिनुहोस्। आफ्नो लागि कुन खाना, गतिविधि, निद्रा र दैनिक बानी सुरक्षित छन् भनेर सोध्नुहोस्; आहार तथा पोषण केन्द्रमा व्यावहारिक सुरुआती मार्गदर्शन छ।
टाइप १ हाल रोक्न सकिँदैन; नियमित गतिविधि, सन्तुलित खाना, स्वस्थ तौल र जाँचले टाइप २ को जोखिम घटाउन सकिन्छ।
भ्रम: करेला मात्रै खाए मधुमेह निको हुन्छ। तथ्य: कुनै एउटै खानाले मधुमेह निको पार्दैन। करेला विविध खानाको भाग हुन सक्छ, तर निगरानी वा चिकित्सकले तय गरेको उपचारको विकल्प होइन।
टाइप १ मधुमेहको हाल उपचारबाट पूर्ण निको हुने उपाय छैन। टाइप २ भएका केही व्यक्तिमा remission हुन सक्छ, तर निरन्तर निगरानी र फलो-अप अझै महत्त्वपूर्ण हुन्छ।
सक्दैन। चिकित्सकले इतिहास र जाँचलाई आवश्यक परे उपयुक्त परीक्षणसँग जोड्छन्।
स्वस्थ खाना, गतिविधि, निद्रा र सुर्तीबाट टाढा रहनुले हेरचाहलाई सहयोग गर्छ, तर चिकित्सकले दिएको उपचार वा फलो-अपको विकल्प होइन।
लक्षण कहिलेदेखि सुरु भयो भन्ने विवरण, चलिरहेका औषधि र supplement, allergy तथा सम्बन्धित परीक्षण नतिजा वा घरमा नापेको विवरण लैजानुहोस्।
यो मार्गदर्शन सामान्य शिक्षाका लागि हो, निदान वा व्यक्तिगत उपचार योजना होइन। योग्य चिकित्सकले तपाईंका लक्षण र स्वास्थ्य इतिहास मूल्याङ्कन गर्नुपर्छ।