अनिद्रा र निद्रा विकार

यो के हो

अनिद्रा भनेको निदाउने मौका हुँदाहुँदै निदाउन, निद्रा टिकाउन, वा धेरै छिटो उठ्ने कठिनाइ हो, जसले दिनमा थकान वा काममा कमजोरी ल्याउँछ। प्रकारमा insomnia disorder, obstructive sleep apnoea, restless legs syndrome, circadian rhythm disorders र sleepwalking जस्ता parasomnia पर्छन्।

चेतावनी संकेतहरू

निदाउन लामो समय लाग्ने; रातमा उठेर फेरि निदाउन कठिन हुने; सोचेको भन्दा धेरै छिटो उठ्ने; पर्याप्त समय ओछ्यानमा हुँदा पनि ताजा नभई उठ्ने; दिनमा निद्रा लाग्ने, ऊर्जा कम, ध्यान कमजोर; ठूलो घुर्ने वा सास रोकिएको देखिने (apnoea का संकेत); रातमा खुट्टा हल्लाउन मन लाग्ने (restless legs का संकेत)

कारण र जोखिमका कारक

अनिद्रा प्रायः तनाव, बिरामी, दुखाइ, नयाँ बच्चा, shift काम वा यात्राले सुरु हुन्छ — त्यसपछि त्यसका वरिपरि बनेका बानीले टिकाइरहन्छ: लामो समय ओछ्यानमा पल्टिने, दिनमा सुत्ने, घडी हेरिरहने र ओछ्यानमा चिन्ता। अन्य योगदानकर्तामा डिप्रेसन र चिन्ता, caffeine, रक्सी (जसले निद्रा तोड्छ), केही औषधि, thyroid समस्या, र sleep apnoea पर्छन्। चिकित्सकले तपाईंमा कुन टुक्रा लागु हुन्छ भनेर छुट्याउँछन्। तनाव, shift काम, दुखाइ, डिप्रेसन र चिन्ता, अत्यधिक caffeine वा रक्सी, र केही औषधिले जोखिम बढाउँछ।

कहिले डाक्टर भेट्ने

निद्रा समस्या केही हप्ताभन्दा बढी टिके वा दिनचर्यालाई असर गरे चिकित्सकलाई भेट्नुहोस्। अनिद्राका लागि CBT पहिलो उपचार हो — निद्राको औषधि छोटो अवधिका लागि मात्र हो। गाडी चलाउँदा वा खतरनाक काम गर्दा निद्रा लागे, साथीले लामो सास रोकिएको ध्यान दिए, वा निद्रा समस्यासँग डिप्रेसन वा आफूलाई हानि गर्ने सोच आए चाँडै मद्दत लिनुहोस्।

कसरी निदान गरिन्छ

निदान प्रायः कुराकानी हो: निद्राको ढाँचा, दिनको असर, बानी, स्वास्थ्य र औषधि। केही हप्ताको निद्रा डायरी प्रायः कुनै पनि परीक्षणभन्दा उपयोगी हुन्छ। आवश्यक परे thyroid जस्ता योगदानकर्ता जाँच्न रगत परीक्षण गरिन्छ; sleep study भने apnoea को शंका वा असामान्य प्रस्तुतिका लागि राखिन्छ। Wearable उपकरणले ढाँचा संकेत गर्न सक्छ तर निदान गर्दैन।

उपचारको सामान्य जानकारी

अनिद्राका लागि CBT-I (अनिद्राका लागि cognitive behavioural therapy) सिफारिस गरिएको पहिलो उपचार हो: यसले निश्चित उठ्ने समय, ओछ्यानमा समय वास्तविक निद्रामा सीमित गर्ने, stimulus control, र निद्रा-सम्बन्धित चिन्तामाथि काम गरेर निद्राको प्रेरणा र ओछ्यान–निद्रा सम्बन्ध पुनः बनाउँछ। निद्राका औषधिको भूमिका सीमित र छोटो अवधिको हुन्छ — प्रभाव घट्छ, लत र भोलिपल्ट निद्रा लाग्ने हुन सक्छ, र लामो प्रयोगपछि एक्कासि बन्द गर्नु हुँदैन। Sleep apnoea को उपचार फरक हुन्छ (उदाहरणका लागि CPAP), त्यसैले प्रकार पहिचान गर्नु महत्त्वपूर्ण छ।

यससँग जीवन बिताउने

फलो-अपमा जानुहोस्, चिकित्सकले दिएको उपचार निर्देशनअनुसार लिनुहोस् र लक्षणमा आएको परिवर्तन ध्यान दिनुहोस्। आफ्नो लागि कुन खाना, गतिविधि, निद्रा र दैनिक बानी सुरक्षित छन् भनेर सोध्नुहोस्; आहार तथा पोषण केन्द्रमा व्यावहारिक सुरुआती मार्गदर्शन छ।

रोकथाम

नियमित उठ्ने समय, बिहानको घाम, सीमित caffeine र रक्सी, र दुखाइ तथा मनोदशा समस्याको उपचारले निद्रा जोगाउँछ।

विशेषज्ञ खोज्नुहोस्

बारम्बार सोधिने प्रश्नहरू

जानकारीका लागि मात्र — चिकित्सकीय सल्लाह होइन

यो मार्गदर्शन सामान्य शिक्षाका लागि हो, निदान वा व्यक्तिगत उपचार योजना होइन। योग्य चिकित्सकले तपाईंका लक्षण र स्वास्थ्य इतिहास मूल्याङ्कन गर्नुपर्छ।

थप अवस्था मार्गदर्शिकाहरू