Cancer care / क्यान्सर हेरचाह
Cancer is a large group of diseases in which abnormal cells grow beyond normal control and may invade nearby tissue or spread to other parts of the body.क्यान्सर असामान्य कोषहरू सामान्य नियन्त्रणभन्दा बाहिर बढेर नजिकका तन्तुमा पस्न वा शरीरका अन्य भागमा फैलिन सक्ने रोगहरूको ठूलो समूह हो।
Cancer is a large group of diseases in which abnormal cells grow beyond normal control and may invade nearby tissue or spread to other parts of the body. Cancer is named by where it begins and the cell type involved. Common groups include carcinomas, sarcomas, blood cancers such as leukemia and lymphoma, and cancers of the brain or spinal cord.
क्यान्सर असामान्य कोषहरू सामान्य नियन्त्रणभन्दा बाहिर बढेर नजिकका तन्तुमा पस्न वा शरीरका अन्य भागमा फैलिन सक्ने रोगहरूको ठूलो समूह हो। क्यान्सरलाई सुरु भएको अङ्ग र सम्बन्धित कोषको प्रकारअनुसार नाम दिइन्छ। मुख्य समूहमा carcinoma, sarcoma, leukemia र lymphoma जस्ता रगतका क्यान्सर तथा मस्तिष्क वा मेरुदण्डका क्यान्सर पर्छन्।
Possible warning signs include a new or changing lump, unexplained bleeding, a sore that does not heal, persistent cough or hoarseness, lasting change in bowel or bladder habits, difficulty swallowing, unexplained weight loss, unusual tiredness or a changing mole. These symptoms often have non-cancer causes, but persistent changes need assessment.
सम्भावित चेतावनी संकेतमा नयाँ वा बदलिँदो गाँठो, कारण नखुलेको रक्तस्राव, निको नहुने घाउ, लगातार खोकी वा स्वर बस्ने, दिसा वा पिसाबको बानी लामो समय बदलिने, निल्न गाह्रो, कारण नखुलेको तौल घट्ने, असामान्य थकान वा बदलिँदो कोठी पर्छन्। यी लक्षणका कारण क्यान्सरबाहेक पनि हुन सक्छन्, तर लगातार परिवर्तनको जाँच आवश्यक हुन्छ।
Cancer begins when genetic changes disrupt normal control of cell growth. Tobacco, alcohol, some infections, ultraviolet or other radiation, certain workplace exposures, age and inherited changes can contribute, but the cause is not always known. Risk differs by cancer type. Avoiding tobacco, limiting alcohol, maintaining a healthy routine, vaccination against cancer-linked infections when recommended, and participating in appropriate screening can reduce some risks.
कोषको वृद्धि नियन्त्रण गर्ने आनुवंशिक परिवर्तन बिग्रिँदा क्यान्सर सुरु हुन्छ। सुर्ती, मदिरा, केही संक्रमण, ultraviolet वा अन्य radiation, केही कामसम्बन्धी सम्पर्क, उमेर र वंशाणुगत परिवर्तनले भूमिका खेल्न सक्छन्, तर कारण सधैं थाहा हुँदैन। जोखिम क्यान्सरको प्रकारअनुसार फरक हुन्छ। सुर्तीबाट टाढा रहनु, मदिरा सीमित गर्नु, स्वस्थ दिनचर्या अपनाउनु, सिफारिस भए क्यान्सरसँग सम्बन्धित संक्रमणविरुद्ध खोप लगाउनु र उपयुक्त screening मा सहभागी हुनुले केही जोखिम घटाउन सक्छ।
See a doctor for a new lump or unexplained symptom that persists, worsens or keeps returning. Screening may find some cancers before symptoms begin; what is appropriate depends on age, sex, family history and other risk factors. Seek urgent care for severe unexplained bleeding, coughing or vomiting blood, sudden breathing difficulty, new weakness or confusion, uncontrolled pain or other rapidly worsening symptoms.
नयाँ गाँठो वा कारण नखुलेको लक्षण लगातार रह्यो, बिग्रियो वा दोहोरियो भने डाक्टर भेट्नुहोस्। screening ले केही क्यान्सर लक्षण सुरु हुनुअघि भेटाउन सक्छ; कुन screening उपयुक्त हुन्छ भन्ने उमेर, लिङ्ग, पारिवारिक इतिहास र अन्य जोखिममा निर्भर हुन्छ। धेरै कारण नखुलेको रक्तस्राव, खोक्दा वा बान्तामा रगत, अचानक सास गाह्रो, नयाँ कमजोरी वा अलमल, नियन्त्रण नहुने दुखाइ वा छिटो बिग्रँदो लक्षणमा तुरुन्त उपचार लिनुहोस्।
A clinician may use examination, imaging, laboratory tests and a biopsy. A biopsy examines tissue and is often needed to confirm the cancer type; further tests may show whether it has spread.
चिकित्सकले शारीरिक जाँच, imaging, प्रयोगशाला परीक्षण र biopsy प्रयोग गर्न सक्छन्। तन्तु जाँच्ने biopsy ले प्रायः क्यान्सरको प्रकार पुष्टि गर्छ; थप परीक्षणले फैलिएको छ कि छैन देखाउन सक्छ।
Treatment depends on the cancer type, location, stage, overall health and the person’s goals. It may include surgery, radiotherapy, chemotherapy, hormone therapy, targeted therapy, immunotherapy or supportive and palliative care planned by a specialist team.
उपचार क्यान्सरको प्रकार, स्थान, चरण, समग्र स्वास्थ्य र व्यक्तिको लक्ष्यमा निर्भर हुन्छ। विशेषज्ञ टोलीले तय गरेको surgery, radiotherapy, chemotherapy, hormone therapy, targeted therapy, immunotherapy वा सहायक तथा palliative care समावेश हुन सक्छ।
Keep follow-up appointments, take clinician-prescribed treatment as directed, and note changes in symptoms. Ask what food, movement, sleep and daily routines are safe for you; the Diet & Nutrition hub offers practical starting points.
फलो-अपमा जानुहोस्, चिकित्सकले दिएको उपचार निर्देशनअनुसार लिनुहोस् र लक्षणमा आएको परिवर्तन ध्यान दिनुहोस्। आफ्नो लागि कुन खाना, गतिविधि, निद्रा र दैनिक बानी सुरक्षित छन् भनेर सोध्नुहोस्; आहार तथा पोषण केन्द्रमा व्यावहारिक सुरुआती मार्गदर्शन छ।
Not every cancer can be prevented. Avoid tobacco, limit alcohol, protect skin from excessive ultraviolet exposure, keep active, eat a varied diet, receive recommended vaccines and use age- and risk-appropriate screening offered by qualified health services.
हरेक क्यान्सर रोक्न सकिँदैन। सुर्तीबाट टाढा रहनुहोस्, मदिरा सीमित गर्नुहोस्, अत्यधिक ultraviolet बाट छाला जोगाउनुहोस्, सक्रिय रहनुहोस्, विविध खाना खानुहोस्, सिफारिस गरिएको खोप लिनुहोस् र उमेर तथा जोखिमअनुसार योग्य स्वास्थ्य सेवाले दिने screening प्रयोग गर्नुहोस्।
Myth: every cancer is the same. Fact: cancers differ by where they start, cell type and stage, so assessment and treatment plans differ.
भ्रम: सबै क्यान्सर एउटै हुन्छन्। तथ्य: क्यान्सर सुरु भएको स्थान, कोषको प्रकार र चरणअनुसार फरक हुन्छ, त्यसैले जाँच र उपचार योजना पनि फरक हुन्छ।
Some cancers can be cured, while others can be controlled for a long time. The outlook depends on the cancer type, stage and response to treatment.
केही क्यान्सर निको हुन सक्छन् र केही लामो समय नियन्त्रणमा राख्न सकिन्छ। अवस्था क्यान्सरको प्रकार, चरण र उपचारको प्रतिक्रियामा निर्भर हुन्छ।
No. A clinician combines the history and examination with appropriate tests when needed.
सक्दैन। चिकित्सकले इतिहास र जाँचलाई आवश्यक परे उपयुक्त परीक्षणसँग जोड्छन्।
Healthy food, activity, sleep and avoiding tobacco can support care, but they do not replace prescribed treatment or follow-up.
स्वस्थ खाना, गतिविधि, निद्रा र सुर्तीबाट टाढा रहनुले हेरचाहलाई सहयोग गर्छ, तर चिकित्सकले दिएको उपचार वा फलो-अपको विकल्प होइन।
Bring a symptom timeline, current medicines and supplements, allergies, and any relevant test results or home readings.
लक्षण कहिलेदेखि सुरु भयो भन्ने विवरण, चलिरहेका औषधि र supplement, allergy तथा सम्बन्धित परीक्षण नतिजा वा घरमा नापेको विवरण लैजानुहोस्।
यो मार्गदर्शन सामान्य शिक्षाका लागि हो, निदान वा व्यक्तिगत उपचार योजना होइन। योग्य चिकित्सकले तपाईंका लक्षण र स्वास्थ्य इतिहास मूल्याङ्कन गर्नुपर्छ।
यो मार्गदर्शन सामान्य शिक्षाका लागि हो, निदान वा व्यक्तिगत उपचार योजना होइन। योग्य चिकित्सकले तपाईंका लक्षण र स्वास्थ्य इतिहास मूल्याङ्कन गर्नुपर्छ।